Kısa cevap: Elektrikli araç (EV) şarj istasyonu kurulumu; AC mi DC mi, kaç soket olacağı, hangi şarj ağına dahil olunacağı kararlarına ve özellikle mevcut tesisin trafo kapasitesine dayanan bir altyapı projesidir. Yanlış güç planlaması en yaygın hata; doğru projelendirmeyle yatırım, otopark/restoran/otel gibi işletmelerde müşteri çekme ve ek gelir kaynağına dönüşür.
AC ve DC şarj istasyonu farkı
| Özellik | AC Şarj | DC Şarj |
|---|---|---|
| Güç aralığı | 3.7 — 22 kW | 25 — 360 kW |
| Şarj süresi | 4–10 saat | 20–60 dakika |
| Maliyet (cihaz) | Düşük | Yüksek |
| Kurulum zorluğu | Orta | Yüksek (trafo, soğutma) |
| Tipik kullanım | Otopark, plaza, residence | Yol kenarı, AVM, otoyol durak |
| Trafo gereksinimi | Mevcut yetebilir | Sıklıkla yeni trafo veya kapasite artırımı |
Pratik kural: Aracın 6+ saat park ettiği yerlere AC, 30 dakika–1 saat kaldığı yerlere DC. Restoran, hipermarket, AVM — DC'yi seçer; konut, plaza, işyeri — genelde AC yeterli.
Hangi işletmeye hangi tip uygun?
Restoranlar / kafeler
Ziyaret süresi 1–2 saat. 22 kW AC veya 60 kW DC ideal. Müşteri yemek yerken aracı şarj olur — geri dönen müşteri ve sektörde "şarj noktası olan restoran" görünürlüğü sağlar.
Oteller
Geceleme süresi 8+ saat. 11 kW veya 22 kW AC çok soketli kurulum yeterli. DC tarafına gerek yok genelde.
AVM / Hipermarket
Ziyaret 1–3 saat. 50–120 kW DC + birkaç AC noktası karması ideal. Hem hızlı şarj isteyen hem de uzun süre kalan müşteriyi karşılar.
Lojistik depo / fabrika filo aracı
Gece şarjı. AC + akıllı yük yönetimi (load balancing) ile tüm araçlar paralel şarj olur.
Yol kenarı / otoyol durak
150 kW+ DC ultra hızlı. Yatırım büyük; doğrudan şarj ağına dahil olmak (Eşarj, ZES, Trugo vb.) genelde tek mantıklı yol.
Trafo gerekiyor mu?
EV şarj istasyonunun en sık unutulan kısmı: mevcut elektrik altyapısı yeterli mi?
Bir 120 kW DC şarj cihazı, yaklaşık olarak küçük bir fabrikanın çekeceği gücü tek başına çeker. Mevcut trafonuzda 50 kVA boş kapasiteniz varsa 120 kW DC kuramazsınız. Ya:
- Trafonuzu büyütmek (kapasite artırımı — TEDAŞ süreci),
- Yeni trafo eklemek (köşk tipi sıkıştırılmış trafo),
- Daha düşük güçlü cihaz seçmek,
- Pil destekli sistem (battery buffer) kullanmak,
seçeneklerinden birine geçersiniz. Karar saha keşfinde verilir; trafo levhası + son 12 ay tüketim profiliyle netleşir.
Kurulum süreci adım adım
1. Saha keşfi ve fizibilite (1 hafta)
- Mevcut trafo kapasitesi, yük profili
- Saha topografyası, kablo güzergahları
- Müşteri akış analizi: kaç soket?
- Yatırım–gelir senaryo modeli
2. Projelendirme ve resmi süreç (4–8 hafta)
- AG/OG tek hat şeması
- Topraklama ve paratoner uyumluluk
- TEDAŞ / dağıtım şirketi başvurusu
- Kapasite artırımı gerekiyorsa ek süreç
3. Tedarik ve kurulum (3–6 hafta)
- Şarj cihazı tedariki (genelde 4–8 hafta lead time; sipariş 2. adımda paralel verilir)
- Beton kaide / temel
- Güç kablosu çekimi (genelde 70–240 mm² Cu bakır)
- Topraklama düzeni
- Hat içinde sigorta, kontaktör, RCD koruma
4. Devreye alma ve şarj ağı entegrasyonu (1–2 hafta)
- Cihaz devreye alma, testler
- OCPP protokolü ile şarj ağına bağlanma
- Ödeme entegrasyonu, mobil uygulama testleri
Şarj ağına dahil olmak mantıklı mı?
Bağımsız çalışabilirsiniz ama Türkiye'de mevcut müşterinin neredeyse tamamı Eşarj, ZES, Trugo, Sharz.net, Voltrun gibi şarj ağlarının uygulamalarını kullanıyor. Dahil olmazsanız:
- Müşteri sizin haritada görünmez
- Ödeme için ayrı app/cihaz ister
- "Niye onda görünmüyor" diye geri dönmez
Bağımsız + ağa dahil hibrit model en yaygın çözüm: cihaz hem ağ üyelerine açık (komisyonla), hem direkt müşteri kabul edebilir.
Bakım neden önemlidir?
Şarj cihazları açık alanda, hava şartlarına maruz ve yüksek devir günlük kullanılır. Bakım yapılmazsa:
- Soketler aşınır, müşteri hatalı bağlantı yapar
- DC tarafı soğutma fanları tıkanır, derate olur (gücü düşer)
- Yazılım güncellenmeyince yeni araç modelleriyle uyumsuzluk
- RCD ve topraklama dirençleri sürünmüş olur
3 aylık periyodik bakım sözleşmesi tavsiye edilir.
En sık yapılan 4 hata
- Trafo kapasitesi düşünmeden cihaz seçmek. 120 kW DC sipariş edilir, 6 hafta sonra "tutmaz" denir, proje yarıda kalır.
- OCPP uyumsuz cihaz almak. Şarj ağına bağlanamaz, izole kalır.
- Topraklama dirençlerini ölçmemek. Yağmurla beraber arızalar başlar.
- Kablo kesitini optimize etmemek. Uzun mesafede gerilim düşümü → cihaz tam güçle çalışmaz.
Maliyet aralığı (referans)
Tek bir doğru sayı vermek mümkün değil çünkü trafo durumu, kablo mesafesi, soket sayısı belirleyici. Yine de tipik mertebe:
| Senaryo | Yaklaşık yatırım |
|---|---|
| 1 adet 22 kW AC (mevcut altyapı uygun) | ₺ 250.000 – ₺ 450.000 |
| 2 adet 22 kW AC + 1 adet 60 kW DC | ₺ 1.500.000 – ₺ 2.500.000 |
| 2 adet 120 kW DC + altyapı revize | ₺ 4.000.000 – ₺ 7.500.000+ |
Bu rakamlar anahtar teslim içerir: cihaz + kurulum + kablaj + montaj + devreye alma. Trafo değişimi ayrı kalemdir.
İlgili hizmet: Taahhüt ve Şantiye Uygulamaları · İletişim: Şarj istasyonu fizibilite talep et
Yazar
Grafen Elektrik Mühendislik
